Leo Valkestijn

Een Griekse tragedie (vervolg)

Vrijdag 7 mei j.l. heeft de Kamer ingestemd met een reddingsplan voor Griekenland voor in totaal 110 miljard euro. Op Trots op Nederland en de PVV na, werd het plan met algemene stemmen aangenomen. Geen verrassing als je geen echte besluiten durft te nemen en de rekening naar de toekomst wilt verschuiven. Het resultaat van deze actie was nihil: de financiële markten bleven weinig vertrouwen hebben in de euro en de koers van de euro zakte verder weg. De belabberde situatie in Spanje en Portugal bleef boven de markt hangen. Nieuwe acties waren geboden. Afgelopen weekend besloten de Ministers van Financiën van de EU een nieuwe maatregel te nemen en een noodfonds werd gecreëerd van 750 miljard euro. Een potje waarmee nieuwe "aanvallen" op de euro zouden kunnen worden opgevangen. Het Nederlandse aandeel bedraagt nu zo?n 26 miljard. Bijna evenveel als we moeten bezuinigen! Maandag j.l. reageerden met name de banken euforisch en de koers van de Euro veerde op. Tsja: z ou u ook niet enthousiast zijn als iemand anders (lees: de belastingbetaler) uw oninbare vorderingen zou overnemen?

De Kamer, op Trots en PVV na, heeft hier dinsdag 11 mei ook mee ingestemd, maar nu met wat meer gemor.

Als u nu denkt, dat hiermee de zaken zijn geregeld en we weer opgelucht adem kunnen halen, dan gaat u zich deerlijk vergissen. Het wordt nu pas echt gevaarlijk. Wat is er aan de hand? Beide reddingsoperaties zijn er op gericht het vertrouwen in de euro te herstellen. De boodschap is: als u als bank, belegger, verzekeringsmaatschappij of land uw geld veilig wilt beleggen dan moet u bij de euro zijn. Omdat er enkele landen bij de euro zitten, die grote schulden hebben opgebouwd (Griekenland, Spanje, Portugal, België, Ierland en Italië) is het geloof dat de leningen worden afbetaald verdwenen. Logisch. Partijen vragen dan ook een steeds hogere rente. Daardoor wordt het steeds moeilijker voor deze landen hun leningen terug te betalen. Immers: deze hogere rente gaat wel af van je inkomsten. De spijkerharde opdracht van ieder land ligt dus bij het terug dringen van je uitgaven, je inkomsten te vergroten (belastingen) en/ of de economische groei te vergroten. En dat gebeur t juist niet! Door een flinke bak geld "in de etalage te zetten" raakt de puf er uit bij die landen, die er het ergst aan toe zijn. Zie Griekenland nu, waar de ene staking de andere opvolgt. Het verdienmodel van Griekenland (eenzijdig toerisme) laat niet toe hun forse schulden terug te dringen. Een verplichting om binnen 3 jaar hun huidig tekort van ca. 14 % terug te brengen naar 3 % is nog altijd een tekort! Ruimte voor afbetalen is er alleen als je een overschot hebt. Minister de Jager (CDA) houdt ons gewoon voor de gek en de Kamer trapt er in. Daar komt nog iets bij: in de eerste ondersteuningsoperatie is geregeld, dat ieder lid van de EU het recht heeft een zgn. waver in te zetten. Dit houdt in, dat ieder kwartaal een lidland niet mee hoeft te doen als dat "even" niet uitkomt, waarna andere landen (lees: Duitsland en Nederland) hun deel overnemen. Reken er op dat dit gaat gebeuren. Portugal bijvoorbeeld zit immers ook aan de grond.

Als u nu de speculanten de schuld wilt geven dan vergist u zich. Ook de Duitse deelstaat NRW heeft sinds 2005 300 miljoen euro Griekse staatsobligaties in bezit. Het vermoeden bestaat, dat via de Nederlandse bank overheidsinstellingen sinds 2004 voor 400 miljoen euro hebben deelgenomen!

De Europese Centrale Bank is al geruime tijd (direct na de bankencrisis) begonnen om slechte kredieten van banken over te nemen. De balans positie van de ECB is in enkele maanden uitgegroeid van enkele miljarden tot bijna 2000 miljard euro. Nog nooit vertoond. Verwacht wordt dat dit niveau binnenkort wordt bereikt. Nu zult u zeggen: nou en? Zoals gezegd: financiers lenen hun geld alleen uit als ze denken, dat hun geld terug komt, liefst met rente. Nu de ECB steeds meer vorderingen "opstapelt" en nu ook nog gaat beginnen met extra kredietverstrekkingen, in vakjargon: monetaire financiering (in andere taal: gebakken lucht), is vroeg of laat het vertrouwen van de financiële markten weg. En dan zijn de rapen gaar: een periode van grote renteverhogingen, gekoppeld aan hoge inflatie liggen in het verschiet. Maar ja: dan zijn de huidige politici toch niet meer verantwoordelijk?

Ten slotte: de rol van de rating bureaus blijft merkwaardig. Standard & Poor's, de grootste, behoort tot de uitgeversgroep McGraw- Hill, o.a. uitgever van Business Week. De eigenaar, dhr. McGraw- Hill is een autoriteit in Washington en het is uitgesloten, dat hij zonder "Washington" de ratings van Griekenland zonder medeweten en instemmen heeft verlaagd. Op 10 mei j.l. heeft de Financial Times de verdenking geuit, dat de VS bewust heeft aangestuurd op verzwakking van de euro. Hoogste tijd dus voor een meer onafhankelijke inkadering van dergelijke agencys.



Jacques Arntz te Bunde, monetair econoom